KOMUNIKAT 3. października 2019
 

W powietrzu znajduje się już niewiele alergennych ziaren pyłku roślin. W bardzo NISKICH stężeniach rejestrowana jest AMBROSIA i POKRZYWA. Ziarna pyłku takich roślin jak TRAWA, BYLICA, BABKA, KOMOSA i SZCZAW pojawiają się bardzo sporadycznie i nie są już zagrożeniem dla alergików. Jedyne niebezpieczeństwo stanowią zarodniki ALTERNARIA i CLADOPSPORIUM, które nadal utrzyują się na poziomie ŚREDNIM

 

 
   *AMBROZJA  
  
  *POKRZYWA 
 
  CLADOSPORIUM    ALTERNARIA 

 
 
  CZERWONYM zaznaczamy rośliny najbardziej alergenne 
    *  pojedyncze                       !  BARDZO WYSOKIE                            ZIELONYM rośliny o mniejszym znaczeniu dla alergików
                                                                                                  BRĄZOWYM alergenne zarodniki grzybów 

 



 LESZCZYNA

 stopień alergenności pyłku: BARDZO WYSOKI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem leszczyny, brzozy, grabu, dębu i buka

okres kwitnienia: (k.stycznia) luty-marzec (pocz.kwietnia)

 

W Polsce najczęsciej spotykamy najczęściej leszczynę pospolitą. Krzewy te rosną w lasach, zadrzewieniach śródpolnych, często są także uprawiane w ogrodach i parkach.

W Rzeszowie największe skupiska krzewów leszczyny spotykamy w ogródkach działkowych i przydomowych, niektórych parkach (np. park przy ul. Pułaskiego) i w terenach słabo zabudowanych.

 

 

  OLSZA

 stopień alergenności pyłku: BARDZO WYSOKI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem leszczyny, brzozy, grabu, dębu i buka

 okres kwitnienia: (k.stycznia) luty-pocz.kwietnia

 

W Polsce najczęściej występującym gatunkiem jest olsza czarna. Drzewa te rosną na terenach podmokłych, blisko zbiorników wodnych.

W Rzeszowie duże skupiska olszy spotykamy wzdłuż Wisłoka (bulwary, żwirownia), w starorzeczu Wisłoka (Załęże), a także nad brzegami małych cieków wodnych jak np. Przywra (Baranówka) czy Matysówka (Zalesie).

 


CIS

stopień alergenności pyłku: NISKI; podobne do ziaren pyłku cisa są ziarna pyłku żywotników (tzw. tuji), jałowców i cyprysików, które w Europie południowej są jedną z najczęstszych przyczyn alergii

okres kwitnienia: marzec-pocz.maja

 

Rodzimym gatunkiem jest cis pospolity, obecnie rzadko spotykany w stanie dzikim, zwykle w uprawie.

 

W Rzeszowie, jak i w większości Polskich miast, cis pospolity i jego odmiany sadzone są najczęściej w przydomowych ogrodach i parkach.

 


JESION

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI; znane są reakcje krzyżowe z ligustrem i oliwką

okres kwitnienia: (marzec)kwiecień-pocz.maja

 

W Polsce spotykamy 2 gatunki jesionu: wyniosły i pensylwański. Oba gatunki kwitną w stanie bezlistnym i z daleka możemy rozoznać je po bezkształtnych kwiatostanach przypominających "narośla" na gałęziach.

W Rzeszowie drzewa obu jesionu wyniosłego i pensylwańskiego są bardzo liczne. Spotykamy je niemal we wszystkich parkach miejskich, a nierzadko także w zieleni osiedlowej. Na bulwarach nad Wisłokiem spotykamy także jesion wyniosły w odmianie o mocno przewisających gałęziach, przypominający parasol.


WIĄZ

stopień alergenności pyłku: NISKI

okres kwitnieniamarzec-kwiecień

 

W Polsce występują: wiąz szypułkowy, w.polny i w.górski. Drzewa te rosną zwykle w wilgotnych lasach; często sadzone były przy dawnych dworach, pałacach i w parkach.

 

W Rzeszowie wiązy nie są zbyt liczne, a stężenia pyłku w powietrzu zwykle niskie. Drzewa te spotkać możemy przede wszystkim na Lisiej Górze, a także w starszych założeniach parkowych (np. na cmentarzu przy ul. Targowej). 

 


TOPOLA

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem wierzby

okres kwitnienia: marzec-kwiecień

 

W Polsce najczęściej spotykamy topolę białą, t.czarną i t.osikę. Rosną nad rzekami i w wilgotnych lasach. Często sadzone są jako aleje wzdłuż dróg i w parkach. W miastach oprócz trzech w/w gatunków spotykane są także topole obcego pochodzenia, głównie tzw. topole balsamiczne.

 

W Rzeszowie topole spotkać możemy w wielu miejscach, praktycznie w całym mieście. Najwięcej rośnie ich nad Wisłokiem, wiele też w zieleni przyulicznej, osiedlowej i parkach.


WIERZBA

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem topoli

wierzby są roślinami owadopylnymi, ich pyłek słabo rozprzestrzenia się w powietrzu, dlatego- poza bezpośrednim kontaktem-nie stanowi dużego zagrożenia 

okres kwitnienia: marzec-maj

 

 

Rodzimych gatunków wierzb jest wiele. Okres kwitnienia wierzb jest długi, gdyż różny jest czas zakwitania poszczególnych gatunków. Najwcześniej zakwitającą jest wierzba iwa, dostarczająca jeden z pierwszych pokarmów pszczołom. Dużo później zakwitają np. w.płacząca spotykana często w parkach i ogrodach czy w.biała rosnąca nad brzegami zbiorników wodnych. 

 

W Rzeszowie wierzby spotykamy w przydomowych ogrodach, ogródkach działkowych, a także w zadrzewieniach nad Wisłokiem i mniejszymi zbiornikami wodnymi. 


BRZOZA

stopień alergenności pyłku: BARDZO WYSOKI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem leszczyny, olszy, grabu, dębu, buka, orzecha włoskiego i jabłoni

okres kwitnienia: (k.marca) kwiecień (pocz.maja)

Pyłek brzozy jest jedną z najczęstszych przyczyn alergii wziewnych w Polsce. Pyłek bardzo dobrze rozprzestrzenia się w powietrzu i może być przenoszony setki, a nawet tysiące kilometrów.

 

Najczęściej spotykanym gatunkiem w Polsce jest brzoza brodawkowata- obecna równie często w naturalnych ekosystemach lasów mieszanych, jak i w sztucznych nasadzeninach w miastach. Jest też jednym z pierwszych gatunków zasiedlających nieużytki, szczególnie miejsca suche. Rzadziej spotykamy brzozę omszoną oraz gatuki brzóz obcego pochodzenia, np. brzozę pożyteczną, której odmiany bardzo chętnie są ostatnio sadzone w terenach zieleni.

W Rzeszowie, podobnie jak w większości polskich miast, brzozy- jako drzewa łatwe w uprawie- sadzone są wszędzie- od zieleni przyulicznej, poprzez parki, cmentarze, po zieleń osiedlową i przydomową. Ponadto, łatwo rozsiewają się, zasiedlając nowe miejsca. Należy pamiętać, że drzewa rosnące solo- dobrze oświetlone i rozłożyste mają najwięcej kwiatostanów- a więc uwalniają najwięcej alergennego pyłku.



GRAB

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem leszczyny, olszy, brzozy, dębu, buka

okres kwitnienia: kwiecień (pocz.maja)

 

Grab pospolity jest gatunkiem często występującym w lasach. Sadzony jest także jako drzewo parkowe, bywa stosowany w formowanych żywopłotach- wówczas nie kwitnie.

W Rzeszowie grab nie jest drzewem szczególnie często sadzonym. Czasem spotykamy pojedyncze drzewa w parkach lub zieleni osiedlowej. Liczniej występuje na Lisiej Górze oraz na peryferiach Rzeszowa w niewielkich zagajnikach bądź zdrzewieniach na nieużytkach.


CYPRYSIKOWATE (CUPRESSACEAE)-

ŻYTOWNIKI (TUJE), JAŁOWCE, CYPRYSIKI

stopień alergenności pyłku: NISKI- w Polsce, w krajach Europy południowej oraz w Japonii i niektórych rejonach Ameryki N jest są jedną z najczęstszych przyczyn alergii

okres kwitnienia: marzec-maj

 

Zarówno w Rzeszowie, jak i w całej Polsce żywotniki, jałowce i cyprysiki są często uprawiane w parkach i ogrodach. Ponadto krzewy jałowca pospolitego są spotykane na natruralnych stanowiskach w niektórych pasmach górkich oraz np. na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.


 DĄB

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem brzozy, grabu, buka, olszy i leszczyny

okres kwitnienia: połowa kwietnia-połowa maja

W Polsce najczęściej spotykamy 2 gatunki dębu: dąb szypułkowy (gatunek rodzimy) i d.czerwony (gatunek pochodzenia północnoamerykańskiego). Najczęściej rosną w lasach, są też sadzone w parkach, szczególnie duże okazy spotykamy w starych parkach przydworskich bądź przypałacowych.

W Rzeszowie największe skupisko dębów znajduje się na Lisiej Górze, sporadycznie spotykamy je w parkach, ale nie są zbyt liczne. Pyłek dębu występujący w naszym mieście pochodzi także z okolicznych lasów, w których bardzo często sadzony jest dąb czerwony (głównie na północ od Rzeszowa) lub naturalnie występuje dąb szypułkowy (rejony na półudnie od Rzeszowa).


BUK

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem brzozy, grabu, dębu

okres kwitnienia: koniec kwietnia-maj

 

Rodzimym gatunkiem jest buk pospolity. Tworzy on lasy bukowe i bukowo-jodłowe w całych Karpatach i w paśmie Pogórza. Brak naturalnych stanowisk w centralnej Polsce, natomiast w Wielkopolsce i na Mazurach jest składnikiem mieszanych lasów niżowych. Obecnie sadzony w parkach i ogrodach, glównie w odmianach (np. o purpurowych liściach). Trudno zauważyć pylenie buka, gdyż kwitną dopiero kilkudziesięcioletnie bardzo wysokie drzewa, a  kwiaty umieszczone są wysoko na wierzchołkach koron.

W Rzeszowie drzewa bukowe są nieliczne. Pyłek buka w naszym mieście pochodzi nie tylko z drzew rosących w parkach, ale także przybywa do nas z okolicznych lasów, przypuszczalnie w znacznej mierze z południowych rejonów podgórskich.


SOSNA

stopień alergenności pyłku: NISKI, ale ziarna pyłku są duże i często powodują mechaniczne podrażnienie dróg oddechowych

okres kwitnienia: (k.kwietnia) maj

 

W polskich lasach spotykmy glównie sosnę pospolitą. Lasy sosnowe rosną głównie  na glebach lekkich, a ponadto sosny często kolonizują nieużytki  o słabym (głównie piaszczystym) podłożu. W ogrodach i miejskich terenach zieleni uprawia się także inne gatunki sosny, głównie sosnę czarną, bardzo odporną na miejskie zanieczyszczenia gleby i powietrza.

W Rzeszowie, a także na całym Podkarpaciu sosny nie występują aż tak licznie, jak np. w Wielkopolsce czy nad morzem. Stanowią jednak pewną domieszkę w okolicznych lasach, a sosna czarna jest bardzo chętnie sadzona w miejskich terenach zieleni. Drzewa te możemy spotkać na prawie każdym rzeszowskim osiedlu, a także w pasach zieleni wzdłuż ruchliwych ulic naszego miasta.



 TRAWY (rodzina Poaceae)

stopień alergenności pyłku: BARDZO WYSOKI

zanotowano reakcje krzyżowe z pyłkiem brzozy

okres kwitnienia: k.kwietnia-wrzesień

 

Większość rodzajów należących do rodziny traw posiada silnie alergenny pyłek. Są wśród nich zarówno dziko rosnące na łąkach jak np. rajgras, kupkówka, życica, wiechlina, a także trawy uprawne- głównie żyto i kukurydza. Największe stężenia pyłku traw notujemy w maju i czerwcu kiedy intensywnie kwitną łąki oraz uprawy żyta. 

 

W Rzeszowiepodobnie jak w innych polskich miastach trawy w parkach i na skwerach zwykle są koszone zanim zakwitną. Należy jednak pamiętać, że wiele z nich porasta miejsca ruderalne (nieużytkowane), a także brzegi rzek, gdzie nie są koszone i swobodnie kwitną. Ziarna pyłku traw są łatwo transportowane, a więc mimo intensywnego koszenia wysokie stężenia pojawiają się w mieście, a ich przyczyną jest transport pyłku z okolicznych upraw zbóż oraz łąk.

Uwaga! Na wyższe stężenia pyłku traw narażone są osoby mieszkające poza miastem, szczególnie w sąsiedztwie łąk i upraw żyta.

 


 SZCZAW

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI

okres kwitnienia: maj-wrzesień (najobficiej maj-lipiec)

 

Szczaw najczęściej spotykamy na łąkach oraz przydrożach. Często spotykany także jako chwast w ogrodach. Najbardziej rozpowszechnionymi w Polsce są: szczaw zwyczajny i sz. polny. W górach zagrożenie dla alergików stanowi szczaw górski. Na działanie pyłku szczególnie narażone są osoby mieszkające poza dużymi miastami.

 

W Rzeszowie szczaw rośnie na nieużytkach, na pasach zieleni przy ulicach, w parkach, nad Wisłokiem.

 


BABKA

stopień alergenności pyłku: ŚREDNI

okres kwitnienia: maj-wrzesień (głównie czerwiec-lipiec)

 

W Polsce najczęściej spotykanymi gatunkami są: babka lancetowata, b. większa i b. średnia. Spośród nich największe znaczenie alergenne ma babka lancetowata. Należy pamiętać, że babki są także cenymi roślinami leczniczymi. Podobnie jak w przypadku szczawiu i traw, większe zagrożenie ze strony zieren pyłku babki występuje poza miastem, ale także np. w parkach.

 

W Rzeszowie występuje babka lancetowata i większa; rosną one na nieużytkach, na pasach zieleni przy ulicach, w parkach, nad Wisłokiem.

 


POKRZYWA

stopień alergenności pyłku: NISKI (pomimo bardzo dużych stężeń w powietrzu)

okres kwitnienia: maj-wrzesień

 

Najszerzej rozpowszechnionymi gatunkami pokrzywy są p. zwyczajna i p. żegawka. Rosną one w wilgotnych lasach, zaroślach, nieużytkach, miejscach podmokłych. 

W Rzeszowie kwitnącą pokrzywę spotykamy wszędzie, gdzie nie koszone są zarośla, przydroża i nieużytki. 

 


BYLICA

stopień alergenności pyłku: WYSOKI, znane są reakcje krzyżowe z pyłkiem rumianku, kminku, słonecznika;

osoby uczulone na bylicę powinny unikać spożywania selera i ostrych przypraw (papryki), surowych owoców (także tropikalnych- mango, melon, arbuz, kiwi)

okres kwitnienia: druga połowa lipca-wrzesień

 

W Polsce powszechnie wystęuje bylica pospolita, która jest rośliną wszędobylską- możemy spotakć ją na większości przydroży, nieużytków oraz nad rzekami. Często w północnej Polsce, rzadziej w południowej występuje bylica polna, której kwitnienie przedłuża sezon pylenia bylic nawet do drugiej połowy września. Spośród "pożytecznych" gatunków bylic powszechnie stosowane są: b. piołun (roślina lecznicza), b. estragon (przyprawa).

W Rzeszowie kwitnącą bylicę pospolitą spotykamy wszędzie, gdzie nie koszone są zarośla, przydroża i nieużytki, nawet na niewielkich ich fragmentach. Nierzadko pojawia sie na brzegach Wisłoka.


 KOMOSOWATE

stopień alergenności pyłku: NISKI/ŚREDNI 

(trudno jednoznaczenie ustalić znaczenie kliniczne ze względu na stosunkowo niskie stężenia rejestrowane w Polsce)

okres kwitnienia: (k.czerwca) lipiec-wrzesień

Spośród roślin z rodziny Komosowatych, najpowszechniej występującym gatunkiem w Polsce jest komosa biała. Zasiedla przydroża, nieużytki; często jest chwastem w uprawach zbóż i warzyw. Z komosą spokrewiniony jest szarłat- roślina o podobnych właściwościach alergennych. Różne gatunki szarłatu rozprzestrzeniają się jako chwasty, ale te mogą być także uprawiane (szrłat spożywczy-  surowiec na kaszę bezglutenową).

W Rzeszowie komosa biała i inne gatunki z rodziny komosowatych występują najczęściej w miejscach niekoszonych, ale również w uprawach w ogrodach. Należy pamiętać, że na wyższe stężenia narażone są osoby mieszkające poza miastem. Uwaga na uprawy szarłatu spożywczego! (Polska pd-wsch. i Lubelszczyzna)

 


AMBROZJA

stopień alergenności pyłku: BARDZO WYSOKI

okres kwitnienia: sierpień-wrzesień

Ambrozja bylicolistna jest rośliną zawleczoną do Europy z Ameryki Północnej. Jak do tej pory w Polsce zanotowano nieliczne jej stanowiska (na Śląsku oraz przy granicy z Ukrainą); licznie występuje natomiast w krajach położonych na południe od naszego kraju (głównie Bałkany, Węgry, południowa Francja) oraz na Ukrainie. Pyłek ambrozji jest łatwo transportowany z prądem powietrza. Najwyższe stężenia w Polsce notujemy w drugiej połowie sierpnia i na początku września- przede wszystkim w te dni, kiedy napływa do nas powietrze z południa i południowego wschodu.

W Rzeszowie zagrożenie ze strony pyłku ambrozji jest największe spośród polskich miast, z racji bliskiego sąsiedztwa źródeł pyłku. Liczba dni, w których stężenia osiągają wysokie wartości jest kilkukrotnine wyższa niż np. w Wielkopolsce.

Nasi partnerzy

Tweety na temat @UR_Rzeszow